Müstehcen Ne Demek Suçu?
Hayatın içinde, bir şekilde hepimiz bir kavramın ya da terimin anlamını tam olarak anlayamayabiliriz. Bu terimlerden biri de “müstehcen” kelimesi ve ona bağlı suçlar. Son yıllarda medyada sıkça karşılaştığımız bu terim, genellikle “ağır” suçlarla ilişkilendiriliyor. Peki, gerçekten “müstehcen ne demek” ve bu tür suçların ciddiyeti nasıl değerlendirilmelidir? Ankara’da büyümüş biri olarak, toplumda sıkça karşılaştığım ve sürekli değişen kavramlar arasında bu terimi anlamak, zaman zaman kafamı karıştırıyordu. Çocukken, yanlış anlamlar yükleyerek birçok durumu etiketlemiştim. Şimdi biraz daha büyüdüm ve her şeyin gerçekten ne anlama geldiğini, arkasındaki verileri anlamaya başladım.
Hadi gelin, bu kavramı detaylı şekilde inceleyelim, hem de hayatımdan küçük bir kaç anekdotla…
Müstehcen Ne Demek?
“Müstehcen” kelimesi, aslında basit bir şekilde tanımlanabilir; ahlaka aykırı, edebe ve toplumun genel kabul ettiği normlara uymayan içerikleri tanımlar. Ancak bu tanım o kadar geniş ki, neyin müstehcen olup olmadığı kişiden kişiye, toplumdan topluma değişebilir. Çocukken, sanırım en çok televizyon programlarında ya da komik durumlarda gördüğüm şeyler “müstehcen” gibi gelirdi. Herkesin güldüğü ve gülümsediği şeyler birden gözümde daha çok tabu haline gelirdi.
Ankara’da büyürken, mahalledeki arkadaşlarımla arada sohbetlerde “şu kelime müstehcen midir?” diye tartıştığımı hatırlıyorum. Küçük bir argo kelime kullanmak ya da sesli bir şekilde cinsellikle ilgili bir konuyu açmak, evdeki büyüklerin gözünde hemen “suç” kabul edilirdi. Ama zamanla öğrendim ki müstehcenlik, sadece kelimelerle sınırlı değil; cinsellik, fiziksel ifadeler ve hatta insanların düşünce yapılarındaki ahlaki sınırlar da bu kavramı etkiler.
Müstehcen Ne Demek Suçu: Hukuki Boyut
Peki, bu kelimeyi ve kavramı yalnızca ahlaki bir norm olarak mı görmek lazım? Yoksa arkasında daha derin bir hukuki sorumluluk da mı var?
Türkiye’de müstehcenlik, aslında Türk Ceza Kanunu’nda da oldukça ciddi bir şekilde ele alınan bir suç. Ceza Kanunu’nda, toplumu rahatsız edici, küçük yaşta bireylerin ruhsal gelişimlerine zarar verebilecek türdeki içerikler müstehcenlik olarak değerlendirilir. En basit şekliyle, müstehcen içeriklerin üretimi ve yayılması suç olarak kabul edilir. Bu içerikler, cinsel ilişkiyi ya da herhangi bir şekilde toplumun normlarına aykırı olan bir davranışı teşvik edebilecek unsurlar taşıyorsa, kişi cezalandırılabilir.
2019 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Türkiye’de her 10 kişiden 3’ü internet üzerinden müstehcen içeriklere ulaşmaya çalışıyor. Çocukların ve gençlerin bu tür içeriklere erişmesi, hem aileler hem de yasalar için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Ancak en önemli soru şu: Müstehcenlik gerçekten toplumu olumsuz etkileyen bir faktör mü, yoksa bireylerin özgür iradelerinin bir sınırı mı?
Gerçek İnsan Hikâyeleri: Müstehcenlik Kavramının Toplumdaki Yeri
Yıl 2017, üniversite ikinci sınıfım. Ekonomi bölümünde okurken, girmem gereken bir derste tartışmalara katıldığımda müstehcenlik konusu gündeme geldi. O dönemde Ankara’da yaşayan birkaç arkadaşımın aileleri, sosyal medya üzerinden paylaşılan “açık” fotoğrafları yasaklıyor ve onlara “müstehcen” olarak etiketliyorlardı. Özellikle büyüklerin gözünde bu durum, çok ciddi bir suç haline gelmişti. Bunu çok anlamasam da, arkadaşlarımın hissettiklerini anlayabiliyordum. Kendilerini özgürce ifade etmelerine engel olan bir korku vardı.
İşin ilginç yanı, aynı arkadaşlarımın çoğunun o dönemde müstehcen içerikleri tanımlayan kavramları bizzat internet üzerinden aradığını biliyordum. Ama aradıkları her içerik, tabii ki mahremiyeti aşan türdeydi. Yani, müstehcenlik sadece kelimelerle sınırlı değildi, fiziksel bir boyutu da vardı.
Müstehcen Suçları ve Sosyal Medyanın Rolü
Bugün geldiğimiz noktada, müstehcenlik kavramının sosyal medya sayesinde daha da karmaşıklaştığını söylemek mümkün. Sosyal medyanın yükselişiyle birlikte, müstehcen içeriklerin yayılması da daha hızlı hale geldi. YouTube, Instagram ve Twitter gibi platformlarda; kimileri sadece eğlenceli paylaşımlar yaparken, kimileri de cinsel çağrışımlar barındıran içerikler üretiyor. Tüm bu içerikler bazen birkaç saat içinde yüzbinlerce kişi tarafından izleniyor. Bu da, toplumun moral ve ahlaki normlarına zarar verebilecek bir içerik akışını oluşturabiliyor.
Bunu, bir örnekle açıklayayım: Bir gün iş arkadaşım Mert, sosyal medyada gördüğü müstehcen bir videonun toplumda nasıl bir etki yarattığından bahsediyordu. O videonun içeriği, insanlar üzerinde farklı duygular uyandırmıştı. Kimisi “açıklık” ve “özgürlük” olarak görürken, kimisi onu “ahlaka aykırı” bir içerik olarak nitelendirmişti. Bu tür tartışmaların, genellikle biz ekonomistlerin veri analizine dayalı bir şekilde değerlendirilmesi gerekirdi, ancak birçok sosyal sorun gibi bu da subjektifti. Bu yüzden bir insanın neyi doğru kabul ettiği, neyi yanlış olarak gördüğü, çoğunlukla onun yaşadığı çevreyle ilgiliydi.
Müstehcen Ne Demek Suçu? Sonuç Olarak Ne Söylenebilir?
Sonuç olarak, müstehcenlik, toplumdan topluma değişebilecek ve kişisel bir yorum farkı gösterebilecek bir kavram. Ahlaki ve etik sınırların sürekli değiştiği bir dünyada, insanların müstehcenlik algısının farklılık göstermesi normaldir. Ancak, hukuki açıdan bakıldığında, Türkiye’de ve dünyada müstehcen içeriklere karşı ciddi yasalar ve yaptırımlar uygulanmaktadır.
Hepimiz zaman zaman, farklı içeriklerle karşılaştığımızda bu kavramı sorguluyoruz. Herkesin farklı sınırları ve farklı moral değerleri vardır. Ancak önemli olan, bu içeriğin toplumu nasıl etkilediği ve hangi kesimleri ne şekilde etkilediği üzerinde durmaktır. Eğer müstehcenlik, bireysel özgürlükleri kısıtlamadan, toplumsal denetimi aşmadan yaşanabiliyorsa, o zaman belki de bu kavramı daha esnek bir şekilde değerlendirmek gerekecektir.